Kefalet nedir?
Kefalet, bir kişinin borcunun ödeneceğini alacaklıya taahhüt etmektir. Kefalet yükümlülüğü altına giren kişiye kefil denmektedir. Özel olarak, müteselsil kefalet yükümlülüğü altına giren kişiye müteselsil kefil denmektedir. Kefil esasen, borçlunun ödeme gücünü veya borcun ödeneceğini garanti etmektedir. Kefaletin adi kefalet, müteselsil kefalet, birlikte kefalet, kefile kefalet ve rücua kefalet olarak çeşitleri bulunmaktadır.
Müteselsil kefalet nedir?
Müteselsil kefalet, kefalet türleri arasında kefil açısından en dezavantajlı kefalet türüdür. Bu nedenle müteselsil kefaleti kabul etmeden önce kişi, dikkatli davranmalıdır.
Bir borca müteselsil kefil olunmuşsa alacaklı, alacağını borçludan tahsil etmeye çalışmadan veya taşınmaz rehnini paraya çevirmeden alacağını müteselsil kefilden talep edebilir.
Müteselsil kefaletin şartları nelerdir?
Müteselsil kefaletin geçerli olabilmesi için aşağıdaki şartların gerçekleşmesi gerekmektedir:
- Kefalet sözleşmesi yazılı olarak yapılmalıdır.
- Kefalet tarihi belirtilmelidir.
- Kefilin sorumlu olduğu azami miktar belirtilmelidir.
- Kefil, müteselsil kefil olduğunu veya bu anlama gelecek bir ibareyi kefalet sözleşmesine, kendi el yazısı ile yazmış olmalıdır.
- Kefil evli ise eşinin rızası alınmış olmalıdır.
Müteselsil kefalet durumunda alacak nasıl tahsil edilir?
Alacaklı, borçluya karşı icra takibi başlatmadan veya taşınmaz rehnini paraya çevirmeden müteselsil kefile karşı icra takibi başlatabilir. Ancak, bunun için borçlunun, borcu gününde ödememesi ve bu nedenle borçluya gönderilen ihtara rağmen borcun ödenmemiş olması gerekir. Ayrıca borçlu, açıkça borcunu ödeyemeyecek durumda ise yine alacaklı, borçluya karşı icra takibi başlatmadan müteselsil kefile karşı icra takibi başlatabilir.
Alacak, teslime bağlı taşınır rehni veya alacak rehni ile güvenceye alınmışsa, rehnin paraya çevrilmesinden önce müteselsil kefile başvurulamaz. Ancak, alacağın rehnin paraya çevrilmesi yoluyla tamamen karşılanamayacağının önceden hakim tarafından belirlenmesi veya borçlunun iflas etmesi ya da konkordato mehli verilmesi hallerinde, rehnin paraya çevrilmesinden önce de müteselsil kefile başvurulabilir.
Müteselsil kefaletin kapsamı nedir?
Kefil, her durumda kefalet sözleşmesinde belirtilen azamî miktara kadar sorumludur. Her halde, kefalet sözleşmesinde belirtilen azami miktarı aşan tutardan kefil sorumlu tutulamaz.
Müteselsil kefil, kefalet sözleşmesinde belirtilen azamî miktarla sınırlı olmak üzere, aşağıdakilerden sorumludur fakat bunların aksi sözleşme ile kararlaştırılabilir:
- Asıl borç ile borçlunun kusur veya temerrüdünün yasal sonuçları.
- Alacaklının, kefile, onun borcu ödeyerek yapılmalarını önleyebileceği uygun bir zaman önce bildirmesi koşuluyla, borçluya karşı yönelttiği takip ve davaların masrafları ile gerektiğinde rehinlerin kefile tesliminin ve rehin haklarının devrinin sebep olduğu masraflar.
- İşlemiş bir yıllık ve işlemekte olan yıla ait akdî faizler ile gerektiğinde tahvil karşılığında ödünç verilen anaparanın işlemiş bir yıllık ve işlemekte olan yıla ait faizleri.
Sözleşmede açıkça kararlaştırılmamışsa kefil, borçlunun sadece kefalet sözleşmesinin kurulmasından sonraki borçlarından sorumludur.
Kefilin, asıl borç ilişkisinin hükümsüz hale gelmesinin sebep olduğu zarardan ve ceza koşulundan sorumlu olacağına ilişkin anlaşmalar kesin olarak hükümsüzdür.
Müteselsil kefalet ile ilgili Yargıtay kararları
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2018/19-689 E. 2018/1624 K. sayılı kararı
Tüm bu açıklamalardan ve yasal düzenlemelerden ortaya çıkan sonuç, kefaletin verildiği anda borcun belirli ya da belirlenebilir olması gerektiği, kefalet sözleşmelerindeki belirlilik ilkesi uyarınca kefil olunan açısından belirli yani ferdileştirilmiş bir borcun varlığının arandığı, kefilin yalnızca kefalet limiti ve kendi temerrüdünün hukuki sonuçları ile bağlı olduğu, Çek Kanununun ödeme yükümlülüğü maddesi uyarınca, hesap sahibi ile banka arasında çek defterinin teslimi sırasında yapılmış olan dönülemeyecek bir gayrinakdî kredi sözleşmesi hükmünde bulunduğu, henüz risk gerçekleşmeden alacağın mevcudiyetinden de söz edilemeyeceği, belirsiz alacak için kefalet sözleşmesi kurulamayacağı, bu nedenle çek depo bedelinden hesap sahibinin sorumluluğunun bulunduğu ancak kredi sözleşmesini imzalayan müteselsil kefilin risk altındaki çek yaprakları nedeniyle bankanın Çek Kanunu uyarınca ödemesi gereken asgari miktarlarla ilgili olarak depo talebinden sorumlu olabilmesi için kredi sözleşmesinde bu yönde açık bir hüküm bulunması gerektiğidir. Eldeki kredi sözleşmesinde ise depo talebinin müteselsil kefilleri de kapsayıp kapsamayacağı hususunda açık bir hüküm bulunmamaktadır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2006/6-78 E. 2006/88 K. sayılı kararı
Davaya konu kira sözleşmesinin 7. maddesinde, kefaletin, kira ilişkisi sona erinceye ve kiralayan ile kiracı arasındaki tüm sorunlar çözülünceye kadar devam edeceği belirtilmiş ise de; kefilin gerek sorumlu olacağı süre ve gerekse sorumlu tutulacağı azami miktar gösterilmemiştir.Görülmekte olan davada; itirazın kaldırılması isteminin konusunu oluşturan icra takibinde, 15.9.1999 başlangıç tarihli ve iki yıl süreli kira sözleşmesine dayanılmıştır. Ancak, tahsili istenilen kira paraları, kira süresinin bittiği 15.9.2001 tarihinden sonraki döneme (2004 yılına) aittir.
Bu durumda, takibe konu kira paralarından davalı kefilin sorumlu tutulmasına olanak bulunmamaktadır.
Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 2014/5061 E. 2014/8855 K. sayılı kararı
Kefil, geçerli bir kefalet sözleşmesinin kurulmasından sonra tek taraflı olarak kefaletini geri alamaz. Bu şekildeki bildirim akdin diğer tarafça açıkça kabul edilmedikçe hukuki sonuç doğurmaz. Kefaletten vazgeçme beyanında bulunulduğu tarihte cari hesap ilişkisinde borç bakiyesinin sıfır olması da sonuca etkili değildir.